Czym jest testament?
Sporządzenie ostatniej woli oraz uregulowanie kwestii majątkowych jest istotne zarówno dla spadkodawcy, który decyduje co i komu przypadnie po jego śmierci, jak i dla spadkobiercy, który może się wzbogacić lub przejąć odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcy. W związku z faktem, iż treść testamentu może mieć istotne znaczenie dla wielu osób, bardzo ważne jest, aby został sporządzony w prawidłowy sposób, bez dwuznacznych zapisów, luk, czy też postanowień, które z różnych przyczyn są nieważne już w momencie ich sporządzania.

Kiedy testament jest ważny?
Z punktu widzenia skuteczności prawnej takiej czynności bardzo ważne jest to, iż testament może zawierać rozrządzenia wyłącznie jednej osoby. Nie są zatem dopuszczalne testamenty, w których zawarta jest ostatnia wola dwóch lub więcej osób np. wieloletnich małżonków, którzy zapisują cały swój dobytek wspólnym dzieciom. Należy pamiętać również o tym, że testament, którego ważność nie będzie podważana musi zostać sporządzony przez osobę posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych, a więc taką, która jest pełnoletnia i nie jest ubezwłasnowolniona ani częściowo ani w pełni.
Bardzo ważne jest również umyślne i samodzielne działanie testatora (to znaczy osoby sporządzającej testament), albowiem testament sporządzony w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, np. pod wpływem groźby lub błędu z mocy prawa jest nieważny.

Jaką formę testamentu wybrać?
Testament może zostać sporządzony jako: testament własnoręczny, określany również jako holograficzny, testament notarialny, testament allograficzny oraz testament ustny. Trudno jednoznacznie wskazać najlepszą z nich, gdyż każdej sprawie towarzyszą inne okoliczności sporządzania testamentu. Bez wątpienia jednak, formą „najpewniejszą” i w praktyce bardzo trudną do podważenia, jest testament notarialny.

Testament własnoręczny
Testament własnoręczny, zwany także testamentem holograficznym, jest najpowszechniejszą i najprostszą postacią spisania ostatniej woli testatora. Polega ona na sporządzeniu przez testatora testamentu w taki sposób, iż w całości napisze go pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą. Wykluczone jest spisanie testamentu w jakiejkolwiek formie elektronicznej i wysłanie np. mailem czy też wydrukowanie. Spisanie ostatniej woli pismem odręcznym oraz podpisanie go służy identyfikacji spadkodawcy oraz upewnieniu się, że to właśnie ten konkretny spadkodawca go sporządził. Ma to również zapobiec możliwym fałszerstwom. Warto pamiętać, że wszelkie zapiski znajdujące się poniżej podpisu pozostają nieważne. Wymóg wskazania daty w tego rodzaju testamencie służy z kolei pewności, że w chwili jego sporządzania testator miał zdolność do dokonania tejże czynności. Brak daty jednak, w przeciwieństwie do braku podpisu, nie pociąga za sobą nieważności testamentu, jeżeli nie istnieją wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do jego sporządzenia, co do jego treści oraz wzajemnego stosunku kilku testamentów. Sporządzenie tego rodzaju testamentu nie wymaga obecności jakichkolwiek świadków. Testator nie musi również nikogo informować o fakcie jego sporządzenia ani tym bardziej dzielić się jego treścią.

Testament notarialny
Inną formą rozdysponowania swoim majątkiem na wypadek śmierci jest udanie się do notariusza i sporządzenie testamentu notarialnego. Cechą wyróżniającą tego rodzaju testament jest to, że nie stanowi on dokumentu prywatnego, tak jak inne formy, lecz jest dokumentem urzędowym, w związku z czym w razie powstania jakichkolwiek sporów na tle ważności testamentu, testament notarialny stawiany jest na czele dowodów. Z pewnością jest to najbardziej sformalizowana i skomplikowana postać testamentu, jednak wszelkimi jej szczegółami technicznymi zajmuje się notariusz, który posiada niezbędną wiedzę i kompetencje. Dodatkowo nadmienić należy, że obowiązkiem notariusza jest przechowywanie oryginały testamentu aż do chwili otwarcia spadku, która zbiega się z chwilą śmierci spadkodawcy. Zobowiązanie to stanowi gwarancję autentyczności testamentu oraz zapobiega zniszczeniu czy przekształceniu przez osoby, które nie akceptują jego treści.

Testament allograficzny
Kolejną z form sporządzenia ostatniej woli jest oświadczenie jej ustnie wobec wójta (odpowiednio burmistrza lub prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu bądź gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego, co określane jest mianem testamentu allograficznego. Ze względu na udział organów administracji publicznej bywa on również nazywany testamentem administracyjnym lub urzędowym.Warunkiem koniecznym dla ważności takiego testamentu jest także obecność dwóch świadków. Aby móc nim zostać należy mieć pełną zdolność do czynności prawnych, posiadać umiejętność czytania i pisania oraz władania językiem, w którym spadkodawca sporządza testament. Świadek nie może być również osobą niewidomą, głuchą lub niemą oraz skazaną prawomocnie wyrokiem sądowym za składanie fałszywych zeznań. Nadto świadkiem nie może być osoba, której na podstawie testamentu ma przypaść określony składnik majątkowy.

Oświadczenie składane przez spadkodawcę zapisywane jest w formie protokołu zawierającego datę jego sporządzenia, który następnie jest odczytywany spadkodawcy w obecności świadków i przedkładany im do podpisu.

Testament ustny
W sytuacji, gdy niemożliwe lub bardzo utrudnione jest skorzystanie z którejkolwiek z powyższych form testamentu lub gdy istnieje obawa rychłej śmierci, spadkodawca może przekazać swoją ostatnią wolę ustnie. W tym przypadku wymagana jest jednak obecność co najmniej trzech świadków, którzy muszą spełniać kryteria takie samo jak świadkowie testamentu allograficznego. Treść takiego testamentu musi zostać stwierdzona pismem. Można tego dokonać w dwojaki sposób. Po pierwsze przed upływem jednego roku od złożenia takiego testamentu, jeden ze świadków lub osoba trzecia powinna spisać jego treść podając miejsce i datę oświadczenia oraz miejsce i datę sporządzenia takiego pisma. Powinno ono zostać podpisane przez spadkodawcę bądź dwóch lub wszystkich świadków. Jeżeli jednak treść testamentu nie zostanie potwierdzona w powyższy sposób, to w ciągu sześciu miesięcy od chwili śmierci spadkodawcy można ją potwierdzić poprzez złożenie zeznań przed sądem przez świadków. Sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków, jeżeli przesłuchanie trzeciego z nich jest znacznie utrudnione. W przypadku tego rodzaju rozrządzenia, należy pamiętać, iż traci ono moc po upływie sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały testamentu w tej formie.

Jeśli zainteresował Cię temat i chciałbyś zadać dodatkowe pytanie dotyczące spadkobrania lub form testamentów zapraszam do wypełnienia formularza kontaktowego – pomożemy Ci rozwiać wątpliwości lub rozwiązać problem!